Četvrtak, 10. Septembra 2026
Četvrtak, 10. Septembra 2026
NE SPOMINJU SRPSKI DRŽAVNI UDAR, VEĆ STRANE AGENTE: RFE piše kako je Evropska unija kritikovala bh. entitet Rs
EU smeta zakon o stranim agentima, zbog toga se bune, a tek usput zbog državnog udara na BiH
Evropska unija osudila je usvajanje zakona o “stranim agentima” po ruskom modelu od strane Republike Srpske, optužujući vlasti u bosanskohercegovačkom entitetu da potkopavaju “ustavni i pravni poredak Bosne i Hercegovine”, navodi se u komentarima koje je EU uputila Radio Slobodnoj Evropi (RFE/RL).
Press ured EU također je izjavio da zakon usvojen prošle sedmice u Narodnoj skupštini entiteta “izravno proturječi ponovljenim obavezama vodstva Republike Srpske da napreduje na putu pridruživanja Bosne i Hercegovine Evropskoj uniji.”
Još iz ove rubrike
Milorad Dodik, proruski predsjednik Republike Srpske, dugo je zagovarao donošenje zakona kojim bi se ograničile nevladine organizacije koje finansiraju strane države, povodeći se za primjerom američkog Zakona o registraciji stranih agenata (FARA).
Međutim, analiza Balkanske službe RFE/RL ukazuje na snažne sličnosti s restriktivnijim ruskim zakonom o “stranim agentima” iz 2012. godine, koji je također inspirirao slične zakone u proruskoj srednjoazijskoj državi Kirgistan.
Čini se da je usvajanje kontroverznog zakona ubrzano nakon što je bosanski sud prošle sedmice osudio Dodika zbog neizvršavanja odluka visokog predstavnika za Bosnu i Hercegovinu, Christiana Schmidta.
Presudom prvog stepena – koju Dodik ima pravo žaliti – osuđen je na godinu dana zatvora i zabranu bavljenja politikom u trajanju od šest godina.
Skupština Republike Srpske odgovorila je 28. februara usvajanjem zakona kojim se zabranjuje djelovanje državnih organa za provođenje zakona i pravosuđa na teritoriji entiteta, dodatno produbljujući političku krizu u Bosni i Hercegovini.
Zakon koji reguliše rad nevladinih organizacija koje finansiraju strane države usvojen je istog dana.
Sistem vlasti u Bosni i Hercegovini jedan je od najsloženijih u svijetu.
Od Daytonskog mirovnog sporazuma, potpisanog 1995. godine kojim je okončan rat u Bosni, zemlja se sastoji od Federacije Bosne i Hercegovine (Bošnjačko-hrvatska federacija) i Republike Srpske, u kojoj dominiraju etnički Srbi, pod slabom centralnom vlašću.
Iako Republika Srpska može donositi zakone o unutrašnjim pitanjima, državni zakoni i institucije prema ustavu imaju nadmoć.
Ured visokog predstavnika (OHR), kojim od 2021. godine upravlja Schmidt, nadzire implementaciju civilnih aspekata Daytonskog sporazuma.
Dodik je trenutno pod sankcijama SAD-a i Ujedinjenog Kraljevstva zbog postupaka koje zapadne vlade smatraju pokušajem odvajanja Republike Srpske od Bosne i Hercegovine.
On je negirao da je srpski entitet ikada provodio politiku odvajanja, dok je istovremeno pokušavao donijeti zakone kojima bi se ovlasti vratile Republici Srpskoj na štetu države Bosne i Hercegovine.
Opozicioni zastupnici u Republici Srpskoj efektivno su bojkotirali glasovanje o zakonu o “stranim agentima”, koji je usvojen uz podršku vladajuće koalicije koju vodi Dodikov Savez nezavisnih socijaldemokrata (SNSD).
Zakon se formalno naziva “Zakon o posebnom registru i javnoj transparentnosti rada neprofitnih organizacija” koje finansiraju ili podržavaju strane države.
Osim što uvodi registar takvih organizacija, zakon dopušta njihov nadzor od strane vlasti, zabranjuje široko definirane političke aktivnosti, nameće dodatnu registraciju i zahtijeva podnošenje izvještaja Ministarstvu pravde Republike Srpske o primanju financijskih sredstava iz inostranstva.
Propisuje da, u slučaju kršenja zakona, nadležno ministarstvo može predložiti sudu da se prekršiteljima zabrani rad.
